Barometer: Leefbaarheid en Veiligheid

Een prettige buurt maak je samen

Een goede relatie met de buren is voor Nederlanders een manier om het eigen veiligheidsgevoel te vergroten. 65% van de inwoners zegt dat ze een goede relatie met buurtgenoten te onderhouden om hun veiligheidsgevoel te vergroten. Dat is iets meer dan het aandeel dat zorgt voor goede sloten (62%) of het huis er bewoond laat uitzien (61%).

Tegelijkertijd blijft de overheid nadrukkelijk in beeld rondom het veiligheidsgevoel van inwoners. Gevraagd wat het meest zou bijdragen aan een groter gevoel van veiligheid in de buurt, noemt 26% een meer zichtbare aanwezigheid van politie en/of handhaving. Minder verkeersoverlast volgt met 24% en 9% geeft aan ‘meer buurtactiviteiten waardoor inwoners elkaar kunnen leren kennen’. 

Dat blijkt uit de Barometer Leefbaarheid en Veiligheid 2026 van INVIOR full contact, waaraan 16.418 inwoners uit heel Nederland deelnamen. Ook uit uw gemeente namen inwoners deel via het Tip-burgerpanel: www.tip<de naam van uw gemeente>.nl.

Ontmoeting als onderdeel van leefbaarheid
Wanneer inwoners wordt gevraagd wat bijdraagt aan ontmoeting en verbinding in hun buurt, krijgen ‘voorzieningen’ een extra betekenis. 57% noemt speel- en ontmoetingsplekken voor jong en oud, parken of gezamenlijke (moes)tuinen worden door 52% genoemd, ruimte voor verenigingen, initiatieven en evenementen door 48% en bankjes in de openbare ruimte door 47%. Zo blijkt dat een speelplek niet alleen een plek is waar kinderen spelen en een park er niet alleen is om de buurt te vergroenen, het zijn plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. 

Dit, in combinatie met grote aantal inwoners die een goede relatie met buurtgenoten onderhoud om hun eigen veiligheidsgevoel te vergroten (65%), laat zien dat inwoners ontmoeting, onderling contact en het veiligheidsgevoel nadrukkelijk met hun eigen leefomgeving verbinden.

Inwoner ziet ook een rol voor zichzelf
Dat beeld wordt versterkt door de open antwoorden in het onderzoek. Inwoners noemen tal van manieren waarop zij zelf bijdragen of willen bijdragen aan een prettige buurt. Van het opruimen van zwerfafval, het melden van overlast tot aan het helpen van buren en het naar elkaar omkijken.

Geen wondermiddel voor creëren van een prettige buurt
Wanneer inwoners rechtstreeks wordt gevraagd wat de gemeente als eerste zou moeten aanpakken om hun buurt prettiger te maken, springt niet één oplossing er bovenuit.

De aanpak van overlast staat met 16% bovenaan, gevolgd door onderhoud van wegen en stoepen (12%), verkeersveiligheid (11%), meer zichtbare handhaving (11%), openbaar groen (10%) en het schoonhouden van de openbare ruimte (10%). Het oogt dat een prettige buurt zich niet laat terugbrengen tot één beleidsdomein. Veiligheid, inrichting, onderhoud, groen, voorzieningen en sociale verbinding grijpen in elkaar.

Daarmee nodigt de Barometer uit om anders naar de openbare ruimte te kijken. Het creëren van een omgeving waarin mensen elkaar zien en iets voor elkaar kunnen betekenen, in combinatie met goed onderhouden en goed georganiseerde openbare ruimte. 

Het biedt gemeenten een ander vertrekpunt. De inwoner is niet alleen degene voor wie beleid wordt gemaakt, maar kan ook onderdeel zijn van de beweging die een buurt prettiger maakt.

“We zijn bij leefbaarheid snel geneigd te vragen wat een gemeente moet oplossen. Deze resultaten laten juist de andere kant zien: veel inwoners willen zelf bijdragen,” zegt Martijn Hulsen, directeur van INVIOR full contact. “Dan wordt de vraag voor gemeenten interessant: wat moeten we zelf doen, en wat hebben inwoners van ons nodig, zodat zij het samen kunnen doen

“Juist in een combinatie van een gemeente die haar verantwoordelijkheid neemt en hierin meeneemt wat inwoners nodig hebben om zelf hierin bij te dragen, liggen kansen voor leefbare buurten. Het is geen keuze tussen overheid of samenleving. De resultaten benadrukken het belang van beide”.

Maar wat zijn barometers?

Een barometer is een terugkerende meting waarmee we volgen hoe het met een maatschappelijk thema gaat en hoe dit in de loop van de tijd verandert. In dit geval betekent het: terugkerende metingen die blijvend inzicht bieden in wat inwoners écht bezighoudt, laten zien hoe maatschappelijke thema’s zich in de tijd ontwikkelen en maken het mogelijk om trends te signaleren en gemeenten onderling te vergelijken. 

Dieper in de resultaten duiken van de barometers? Ga dan naar www.tipnederland.nl/onderzoeksresultaten óf de Tip-website van uw gemeente via www.tip<naam van uw gemeente>.nl/onderzoeksresultaten. 

Meer informatie?

INVIOR voert jaarlijks verschillende barometers uit onder het Tip-burgerpanel. Deze terugkerende metingen bieden blijvend inzicht in wat inwoners écht bezighoudt, laten zien hoe maatschappelijke thema’s zich in de tijd ontwikkelen en maken het mogelijk om trends te signaleren en gemeenten onderling te vergelijken. Wilt u meer weten over ons Tip-burgerpanel, klik dan hier.